Dichterskring Alkmaar
 

Wislawa Szymborska

Mogelijkheden

Ik ga liever naar de bioscoop.
Heb liever katten.
Zie liever eiken aan de Warta.
Lees liever Dickens dan Dostojevski.
Zie mezelf liever van mensen
dan van de mensheid houden.
Houd liever naald en draad paraat.
Zie liever groen.
Zeg liever niet
dat het verstand de schuld is van alles.
Zie liever uitzonderingen.
Ga liever vroeger van huis.
Praat liever over iets anders met de dokter.
Zie liever oude illustraties met van die streepjes.
Heb liever de lachwekkendheid van gedichten schrijven
dan die van geen gedichten schrijven.
Heb in de liefde liever de niet-ronde jubilea
die je elke dag kunt vieren.
Hoor liever moralisten
die me niets beloven.
Zie liever berekenende goedheid dan al te lichtglovige.
Zie de wereld liever in burger.
Heb liever onderworpen landen dan onderwerpende landen.
Houd liever van mijn twijfel.
Heb liever de hel van de chaos dan de hel van de orde.
Lees liever Grimms sprookjes dan de voorpagina's.
Heb liever bladeren zonder bloemen dan bloemen zonder bladeren.
Heb liever een hond met een niet geknotte staart.
Zie liever lichte ogen, omdat mijn ogen donker zijn.
Heb liever laden.
Heb veel dingen die ik hier niet heb genoemd
liever dan veel dingen die ik evenmin heb genoemd.
Zie de nul liever los
dan staand in een rij achter een getal.
Heb liever de insectentijd dan de sterrentijd.
Klop liever af.
Vraag liever niet hoe lang nog en wanneer.
Houd liever rekening zelfs met de mogelijkheid
dat het bestaan zijn eigen redenen heeft.


Wislawa Szymborska (2 juli 1923 - 1 februari 2012), Poolse dichteres. In haar onschuldig lijkende gedichten schuilen maar wat graag de grotere vragen.

                             

Een klein meisje trekt het kleed van tafel ...

Maar neem het kleed op de koppige tafel
- als je de randen goed beetpakt,
lijkt het niet wars van een ritje.

En op het kleed glazen en bordjes,
een kannetje melk, schoteltjes, lepeltjes -
ze staan te popelen.

Heel interessant:
Wat voor beweging zullen ze kiezen
wanneer ze eenmaal op de rand zullen wankelen:
een tochtje langs het plafond?
een vlucht rond de lamp?
een sprong op de vensterbank en vandaar in de boom?

Meneer Newton heeft hier nog niets te zoeken.
Laat hij maar toekijken uit de hemel en zwaaien.
                (uit Prullaria, dromen en vrienden)

Enige woorden over de ziel 

Een ziel heb je nu en dan.
Niemand heeft haar ononderbroken
en voor altijd.
Dagen en dagen,
jaren en jaren
kunnen zonder haar voorbijgaan. 

Soms verwijlt ze alleen in het vuur
en de vrees van de kinderjaren
wat langer bij ons.
Soms alleen in de verbazing
dat we oud zijn.
Zelden staat ze ons bij
tijdens slopende bezigheden
als meubels verplaatsen
en koffers tillen
of een weg afleggen op knellende schoenen. 

Bij het invullen van formulieren
en het hakken van vlees
heeft ze doorgaans vrij.
Aan een op de duizend gesprekken
neemt ze deel,
maar zelfs dat is niet zeker,
want ze zwijgt liever. 

Wanneer ons lichaam begint te lijden en lijden,
verlaat ze stilletjes haar post.
Ze is kieskeurig:
ziet ons liever niet in de massa,
walgt van onze strijd om maar te winnen
en van ons wapengekletter. 

Vreugde en verdriet
zijn voor haar geen verschillende gevoelens.
Alleen als die twee zijn verbonden,
is ze bij ons.

We kunnen op haar rekenen
wanneer we nergens zeker van zijn,
maar alles willen weten. 

Wat materiële zaken betreft
houdt ze van de klokken met een slinger
en van spiegels, die vlijtig hun werk doen,
ook wanneer niemand kijkt. 

Ze vertelt niet waar ze vandaan komt
en wanneer ze van ons verdwijnt,
maar lijkt zulke vragen beslist te verwachten. 

Het ziet ernaar uit
dat net als wij haar
zij ons ook
ergens voor nodig heeft.



Bronnen:       - Biografie Wislawa Szymborska, Prullaria, dromen en vrienden door A. Bikont en J. Szczesna,
                       Uitgeverij De Geus 2007
                     - Einde en Begin Wislawa Szymborska Uitgeverij Meulenhoff 1999
                     - Zo is het genoeg Uitgeverij de Geus 2013 met bijgesloten de dvd van de documentaire
                       Einde en Begin, een ontmoeting met Wislawa Szymborska  door John Albert Jansen
                       met eindredactie Saskia van Schaik. 

 



AFSCHEIDSBRIEF AAN
WISLAWA SZYMBORSKA

(VAN EEN VOORTLEVENDE)      

                        

Je wist natuurlijk
dat een leven
na de dood
ongewis is 

dat de meeste deuren
op een kier
pijnlijk piepen                                              

dat alleen
anderen
deze tekst
onder ogen kunnen zien 

je leek een dichteres
van het gewone 

in het kleine
bezig zijn
van het bakken
van een spiegelei
zag jij
in eerste aanleg
net als iedereen
niets verschijnen
tot het
een glanzend reeënoog werd
van een  kind
van tachtig jaar 

je hebt het sluimeren
van ons zijn
leesbaar gemaakt
door overdaad te schuwen

het verdriet van voorvallen
de voldoening van verlangen
verrassend verwoord
zodat eindigheid
voor eeuwen
kan worden bewaard

schrijvende
kun je
wat langer
sterven

zeker als je er een bent
van het verwonderen

je zag je ouderdom
pas laat
in het besneeuwde plantsoen
onderaan je flat
wakkeren
want de soepelheid
van je woorden
was een jurk
voor een lichaam
dan niet avontureerde

toen het zover was
wist je
dat voortaan
elke dag
eennachtsijs is

door Dick van Hoeve 5 febr 2012